Narodowy Miesiąc Dziedzictwa Amerykańskich Indian, pod różnymi tytułami, jest obchodzony od 1990 r., kiedy po raz pierwszy proklamował go ówczesny prezydent USA, George W. Bush. Historia starań amerykańskich tubylców tej sprawie jest jednak dłuższa i skomplikowana.

Według twórców portalu www.nativeamericanheritagemonth.gov jednym z pierwszych orędowników Dnia Amerykańskiego Indianina miał być dr Arthur C. Parker, Indianin Seneka, który był dyrektorem Muzeum Sztuki i Nauki w Rochester w stanie Nowy Jork. W 1915 r. na kongresie Stowarzyszenia Indian Amerykańskich w Lawrence w stanie Kansas jego członkowie przyjęli plan dotyczący obchodów Dnia Indian Amerykańskich. Wówczas ogłoszono go nie tylko na drugą sobotę każdego maja, ale zaapelowano także o formalne uznanie Indian za obywateli. Takie to były czasy…

Pierwszy oficjalny Dzień Indian Amerykańskich był obchodzony w stanie Nowy Jork w drugą sobotę maja 1916 roku, gdzie został proklamowany przez tamtejszego gubernatora. Kilka innych stanów obchodziło taki Dzień w czwarty piątek września.
Popularność Dnia Amerykańskich Indian rosła z czasem jako święta, które miało „zastąpić’ Dzień Kolumba, Dnia ”Odkrycia” Ameryki (12 października) – niechcianego, wzgardzonego i coraz częściej obarczanego zarzutem promocji kolonializmu i rasizmu.

Apogeum odrzucania Dnia Kolumba i zastępowania go Dniem Tubylczych Amerykanów lub niekiedy „dniem zderzenia cywilizacji” nastąpiło rok, dwa lata temu, gdy amerykańscy Indianie dołączali do głośnych protestów spod znaku Black Lives Matter.
Liczne apele, działania polityczne amerykańskich Indian doprowadziły do tego, że w 1990 roku prezydent George H.W. Bush przyjął rezolucję wyznaczającą listopad 1990 roku jako Miesiąc Dziedzictwa Narodowego Amerykańskich Indian. Na stałe Miesiąc Dziedzictwa jest obchodzony od 1994 r.

Jak deklaruje Narodowy Kongres Indian Amerykańskich (NCAI), „tubylczy parlament” powołany w 1944 r., Miesiąc Dziedzictwa Amerykańskich Indian i Tubylców Alaski to czas świętowania bogatych i różnorodnych kultur, tradycji i historii oraz uznania ważnego wkładu rdzennych mieszkańców [w rozwój Stanów Zjednoczonych i innych krajów Ameryki – przyp. KMM]. Miesiąc Dziedzictwa to dobry czas na przypominanie opinii publicznej faktów z życia indiańskich plemion i społeczności miejskich, ale również obecnych wyzwań, z jakimi borykają się narody tubylcze w USA.

Jednym z najbardziej oryginalnych pomysłów promujących tubylcze kultury w Stanach jest wydarzenie pod wspólnym tytułem Rock Your Mocs, szeroko promowane w mediach społecznościowych, które ma na celu pokazanie Indian noszących swoje tradycyjne mokasyny (i stroje) i przez to pokazywać dumę z indiańskiego dziedzictwa. Uczestnicy muszą zrobić sobie zdjęcia lub filmy i są zapraszani, by dzielić się z nimi publicznie. Jedność (tubylcza) w plemiennej różnorodności, mówią organizatorzy kampanii.

Ważnym głosem w tej sprawie była wypowiedź prezydenta Joe Bidena, który ogłaszając tegoroczny Narodowy Miesiąc Dziedzictwa Tubylczych Amerykanów powiedział: Zdecydowanie zbyt często w epoce założycielskiej i w następnych stuleciach obietnica naszego narodu była odmawiana tubylczym Amerykanom, którzy żyli na tej ziemi od niepamiętnych czasów […] Pomimo bolesnej historii naznaczonej niesprawiedliwą federalną polityką asymilacji i zakończenia, ludy Indian amerykańskich i rdzennych mieszkańców Alaski przetrwały (za Shondiin Silversmith z Arizona Mirror i Indian Country Today).

Miesiąc Dziedzictwa bywa przedmiotem sporów ideowych, w których jedni krytykują nadmierne uznanie dla tubylców, inni wręcz przeciwnie – przyjmują go z entuzjazmem.

Szef społeczności Gila River, Stephen Roe Lewis, powiedział: Miesiąc Dziedzictwa Tubylczych Amerykanów świadczy o odporności i sile społeczności Indian Gila River, plemion w stanie Arizona i w całym kraju Indian. I dalej: Nie ma ani jednego elementu amerykańskiej historii, na który nie wpłynęłyby nasze społeczności plemienne, które poprzedziły założenie państwa [amerykańskiego – przyp. KMM] i narodu o wieki. W każdej sprawie, od służby wojskowej przez rolnictwo po ochronę wody i ziemi, nasze plemiona zawsze odgrywały niezwykle istotną rolę w kształtowaniu otaczającego nas świata.

Lewis ma przede wszystkim na ma myśli swoją społeczność, ale jego poglądy oddają całe indiańskie dziedzictwo Ameryki: Nasze dziedzictwo mówi o naszej zdolności do sprostania każdemu wyzwaniu, przezwyciężenia nawet najtrudniejszych okoliczności i wniesienia wkładu w tkankę tego kraju.

Nie mogło w tym roku zabraknąć głosu pierwszej tubylczej szefowej Departamentu ds. Wewnętrznych, Deb Haaland ze społeczności Pueblo Laguna, która – cytując AZM i ICT – powiedziała: W tym miesiącu honorujemy dary naszych przodków, świętując tubylczą wiedzę, tradycje, języki i kultury.

Odnosząc się do zaangażowania swojego Departamentu powiedziała: Skupiamy się w naszej pracy na wielu problemach tubylczych narodów, gdy zajmujemy się problemem zaginionych i zamordowanych tubylczych mieszkańców i podejmujemy działania, aby pomóc ludziom wyleczyć się z bolesnych praktyk przymusowej asymilacji indiańskich szkół z internatem. Przypomniała swoją filozofię, ogłoszoną na początku pracy w rządzie Bidena, mówiąc: Historia rdzennych Amerykanów jest historią Ameryki i tylko poprzez rozpoznanie tej historii możemy zbudować sprawiedliwą i wspólną przyszłość.

Krzysztof M.Mączkowski

Grafika za adl.org – organizacji zwalczającej antysemityzm i rasizm