Muzeum Kultur Świata w Poznaniu oraz Fundacja Bieg Na Rzecz Ziemi zapraszają na cykl wydarzeń pn. „Tubylcza Ameryka w Muzeum Kultur Świata”, które odbędą się w dniach 20-22 listopada w Muzeum Kultur Świata w Poznaniu (wejście od ul. Mostowej 7). Spotkania w Muzeum są elementem 8. Festiwalu Made in Native America popularyzującego kultury tubylcze w ujęciu historycznym i współczesnym.
****
Program:
Piątek | 20 listopada 2026 | g. 18:00 | Sala Empiria, I piętro | „La Salle i Indianie. Francuska ekspansja kolonialna w Luizjanie – prelekcja dr. Adama Piekarskiego
René-Robert Cavelier de La Salle, francuski eksplorator, pod koniec XVII wieku wyruszył rzeką Missisipi do jej ujścia. Dla europejskich podróżników Missisipi była w tamtym czasie czymś więcej niż rzeką. Nie znano jej źródeł, przebiegu ani jej ujścia. Była drogą w nieznane. W 1682 roku La Salle dotarł w końcu nad Zatokę Meksykańską. Tam ogłosił przejęcie odkrytej przez siebie ziemi na rzecz Ludwika XIV i nazwał ją Luizjaną.
Historia wyprawy La Salle ma jednak drugie oblicze. Zanim na odkrywanych terenach pojawili się Europejczycy, żyły tam od pokoleń liczne tubylcze społeczności. To Indianie znali tamtejsze rzeki, szlaki, ziemię i jej bogactwa. To dzięki spotkaniom i kontaktom z nimi Europejczycy mogli poznawać nieznany im świat. Kto więc naprawdę „odkrył” Luizjanę?
Przyglądając się znaczeniu francuskiej ekspansji kolonialnej w Luizjanie autor spróbuje odpowiedzieć na pytania kim był La Salle, jak na jego wyprawę oraz pojawienie się Europejczyków patrzyli Indianie, którzy mieszkali tam od zawsze, co wydarzyło się podczas spotkania dwóch zupełnie różnych światów? I wreszcie, jak Francuzi opanowali ziemię, na której od tysięcy lat żyli jego tubylczy mieszkańcy i jakie mieli cele?
Dr Adam Piekarski jest absolwentem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (Wydział Ekonomiczny i Wydział Historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu – Katedra Etnologii i Antropologii Kulturowej, gdzie obronił doktorat. Jest dyrektorem naukowym Polsko-Amerykańskiego Towarzystwa Etnograficznego PAES/PATE im. Bronisława Malinowskiego z siedzibą w Fort Lee, New Jersey i członkiem Narodowego Muzeum Indian Amerykańskich w Waszyngtonie. Przewodniczy Polskiemu Stowarzyszeniu Przyjaciół Indian.
Jest promotorem indiańskich kultur w Polsce, organizatorem spotkań z indiańskim artystami i wystaw o tubylczej tematyce.
Sobota | 21 listopada 2026 | g. 11:00 | Sala Empiria, I piętro | „Dawne kultury, żywe dziedzictwo. Sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskiego Południowego Zachodu USA” – prelekcja prof. Radosława Palonki
Monumentalne skalne miasta, tajemnicze petroglify, malowidła ukryte w trudno dostępnych kanionach i ślady dawnych społeczności indiańskich to nadal fascynujący element krajobrazu Południowego Zachód Stanów Zjednoczonych, który kryje niezwykłe dziedzictwo cywilizacji rozwijających się na długo przed przybyciem Europejczyków do Ameryki.
Kim byli dawni mieszkańcy tych ziem? Jak budowali swoje osady, organizowali życie społeczne i kształtowali relacje z otaczającą przyrodą? Co przedstawiały pozostawione przez nich malowidła i ryty naskalne? Jakie znaczenie miały dla nich krajobraz, miejsca święte i duchowość? I wreszcie – co wydarzyło się w XIII wieku, kiedy mieszkańcy kultury Pueblo opuścili swoje osady w regionie Mesa Verde?
Na spotkaniu poznamy fascynujące odkrycia archeologiczne i część współczesnej świata społeczności tubylczych żyjących tam do dziś: dziedzictwo dawnych mieszkańców tego regionu nie należy bowiem wyłącznie do przeszłości – pozostaje istotną częścią tożsamości współczesnych narodów Pueblo i innych społeczności tubylczych.
Dr. hab. Radosław Palonka, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego, jest adiunktem w Zakładzie Archeologii Nowego Świata. Zajmuje się archeologią, antropologią i historią kultur indiańskich Ameryki Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem terenów Wschodniego Obszaru Leśnego oraz Południowego Zachodu.
Uczestnik wielu projektów i badań archeologicznych w Polsce oraz Stanach Zjednoczonych, m.in. na stanowisku Cahokia Mounds (Illinois) oraz na
stanowiskach kultury Pueblo w Kolorado, realizujących programy współpracy archeologów ze współczesnymi społecznościami indiańskimi. Zaangażowany w popularyzację archeologii i historii kultur Indian Ameryki Północnej w Polsce (m.in. wykłady w szkołach i ośrodkach kultury, artykuły popularnonaukowe).
Sobota | 21 listopada 2026 | g. 12:30 | Sala Eventowa Epizody, III piętro | Spotkanie z kulturami Indian Ameryki Północnej – pokazy grupy Huu-Ska Luta
Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie z kulturami tubylczych narodów Ameryki Północnej, przygotowane przez zespół Huu-Ska Luta z Torunia, który od 1998 roku zajmuje się popularyzacją wiedzy o historii, tradycjach i kulturach Indian Ameryki Północnej.
W programie spotkania w Muzeum Kultur Świata znajdą się bogata wystawa replik tradycyjnego rękodzieła, strojów i przedmiotów codziennego użytku, pokazy tańców powwow, warsztaty rękodzieła oraz opowieści o historii, zwyczajach i życiu narodów Wielkich Równin oraz północno-wschodnich obszarów leśnych Ameryki Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem Irokezów (Haudenosaunee).
Zespół Huu-Ska Luta od blisko trzech dekad realizuje programy edukacyjne i artystyczne podczas wydarzeń plenerowych, festiwali, spotkań muzealnych oraz imprez kulturalnych w całej Polsce. Zespół znany jest z mobilnej wioski indiańskiej, widowiskowych pokazów tańców powwow, prezentacji tradycyjnego rękodzieła oraz zajęć przybliżających różnorodność kultur tubylczych.
To okazja do odkrywania bogactwa kultur indiańskich poprzez taniec, muzykę, sztukę, opowieści oraz możliwość obejrzenia z bliska prezentowanych eksponatów.
Sobota | 21 listopada 2026 | g. 14:00 | Mała Salka przy Sali Eventowej Epizody, III piętro | Warsztaty rękodzielnictwa | Huu-Ska Luta
Pokazowi tańca zespołu Huu-Ska Luta będą towarzyszyć warsztaty rękodzieła dla dzieci. Zaprosimy do wspólnego wyplatania wisiorków, bransoletek i innych ozdób z indiańskimi motywami.
Niedziela | 22 listopada 2026 | g. 12:00 | Sala Empiria, I piętro | „Przez góry i prerie. Amerykańska podróż Władysława Zamoyskiego” – prelekcja Krzysztofa Mączkowskiego
W trakcie swojej podróży dookoła świata pod koniec XIX r. Władysław Zamoyski, hrabia z Kórnika, trafił w 1881 r. do Ameryki Północnej przywożąc wspomnienia i różne artefakty. Przez wiele lat jego amerykańska podróż była nieznana, bo pamiętnik przez niego prowadzony był bardzo oszczędny.
Dwa lata temu grupa badaczy z Poznania i Torunia, wśród których był Krzysztof Mączkowski – korzystając z bogatych wspomnień Henryka Sienkiewicza i Roberta Louisa Srevensona, którzy przemierzali tę samą trasę, choć w odwrotną stronę – odtworzyła dokładną trasę podróży Zamoyskiego z San Francisco, przez Salt Lake City, Wielkie Równiny, Chicago, kraj Wielkich Jezior do Nowego Jorku i opisała indiańskie artefakty przywiezione przez Zamoyskiego do Kórnika.
Niedzielne spotkanie będzie okazją do poznania tej fascynującej trasy i snucia opowieści o podróżach i odkryciach. Wykładowi będzie towarzyszyło otwarcie wystawy poświęconej wędrówce Władysława Zamoyskiego po Ameryce Północnej.
Krzysztof Mączkowski jest edukatorem ekologicznym i kulturowym, inicjatorem i dyrektorem Biegu Na Rzecz Ziemi oraz założycielem i koordynatorem Programu Made in Native America (festiwalu i programu edukacyjnego) popularyzującego kultury tubylcze i konteksty środowiskowo-kulturowe; redaktorem naczelnym Magazynu Wyspa Żółwia i portalu amerykaindianska.pl; współzałożycielem i dyrektor Festiwalu Culture4Climate. Jego zainteresowaniami naukowymi są: adaptacja do zmian klimatu, ochrona zasobów wodnych, ekologia miast, duchowe i kulturowe inspiracje dla postaw proekologicznych, relacje natura-kultura i woda w tradycjach tubylczych Ameryki Północnej.
______________________________________________________
8. Festiwal Made in Native America zyskał wsparcie finansowe ze środków Miasta Poznania #poznańwspiera oraz Samorządu Województwa Wielkopolskiego #UrządMarszałkowskiWojewództwaWielkopolskiego

Serdecznie dziękujemy!
______________________________________________________
OPIS WYDARZEŃ
Festiwal spotkań pn. TUBYLCZA AMERYKA W MUZEUM KULTUR ŚWIATA w Poznaniu rozpoczynamy w piątek 20 listopada 2026 r. o godz. 18:00.Zapraszamy na niezwykłą opowieść o francuskiej Luizjanie, która – jak wiemy z historii, albo sobie przypomnimy na wykładzie – zajmowała ogromny obszar Ameryki Północnej i sięgała od dzisiejszej Liuzjany na południu USA po obecnie kanadyjskie prowincje Alberta i Saskatchewan.
Adam Piekarski, etnolog i historyk opowie o tym, jak pod koniec XVII wieku ruszyła rzeką Missisipi do jej ujścia ekspedycja francuskiego eksploratora René-Robert Cavelier de La Salle.
Dla europejskich podróżników Missisipi była w tamtym czasie czymś więcej niż rzeką. Nie wiedziano, gdzie ma swoje źródła i dokąd prowadzi oraz gdzie znajduje się jej ujście. Była więc drogą w nieznane – tajemnicą, która mogła otworzyć przed Europejczykami ogromne i nieznane obszary kontynentu. W 1682 roku La Salle dotarł w końcu nad Zatokę Meksykańską. Tam ogłosił przejęcie odkrytej przez siebie ziemi na rzecz Ludwika XIV i nazwał ją Luizjaną.
Historia wyprawy La Salle ma jednak drugie oblicze. Zanim na odkrywanych terenach pojawili się Europejczycy, żyły tam od pokoleń liczne tubylcze społeczności. To Indianie znali tamtejsze rzeki, szlaki, ziemię i jej bogactwa. To dzięki spotkaniom i kontaktom z nimi Europejczycy mogli poznawać nieznany im świat. Kto więc naprawdę „odkrył” Luizjanę?
Przyglądając się znaczeniu francuskiej ekspansji kolonialnej w Luizjanie spróbuję odpowiedzieć na kilka pytań. Kim był La Salle, odkrywcą, zdobywcą, podróżnikiem, a może przede wszystkim człowiekiem swojej epoki?
Jak na jego wyprawę oraz pojawienie się Europejczyków patrzyli Indianie, którzy mieszkali tam od zawsze? Czy byli tylko biernymi świadkami wyprawy, czy bez ich wiedzy i pomocy La Salle nie dotarłby tak daleko? Co wydarzyło się podczas spotkania dwóch zupełnie różnych światów? I wreszcie jak Francuzi opanowali ziemię, na której od tysięcy lat żyli jego tubylczy mieszkańcy i jakie mieli cele?
Będzie więc o wyprawie La Salle i historii Luizjany opowiedzianej z różnych perspektyw. Będzie też o mojej podróży badawczej do Luizjany i zderzeniu różnych kultur oraz miejscach, które do dziś przypominają o tej niezwykłej historii.

Opowieść o francuskiej Luizjanie podczas wydarzenia TUBYLCZA AMERYKA W MUZEUM KULTUR ŚWIATA poprowadzi nasz gość z Bydgoszczy, Adam Piekarski.
Jest absolwentem Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i doktorem na Wydziale Historii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej.
Od lat jest zaangażowany w popularyzację kultur tubylczych Ameryki Północnej: jest m.in. dyrektorem naukowym w Polsce Polsko-Amerykańskiego Towarzystwa Etnograficznego PAES / PATE im. Bronisława Malinowskiego z siedzibą w Fort Lee, New Jersey (Polish-American Ethnological Society in Memory of Bronislaw Malinowski, Atlantic City Task Force Group), członkiem Narodowego Muzeum Indian Amerykańskich w Waszyngtonie (National Museum of the American Indian in Washington, DC). i przewodniczącym Polskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Indian
Organizuje spotkania z indiańskim artystami (Joanne Shenandoah, Blackfire), tworzy wystawy o tubylczej tematyce.
Tą tematyką zajmuje się także naukowo: jest autorem książek i artykułów w polskiej prasie specjalistycznej. Wydał już:
– w 2024, „Czinukowie. Ludzie łososi i żywotników” (Wielichowo)
– w 2020, „Ponkowie. Święte Głowy znad górnej Missouri” (Wielichowo)
– w 2018, „Wyprawa Lewisa i Clarka na Zachód Ameryki”. Tom 1 i 2 (Toruń-Bydgoszcz)
A w przygotowaniu jest właśnie ta pozycja, która traktuje o francuskiej Luizjanie:” Historia Francuskiej Luizjany. Tom 1 i 2″. (Wydawnictwo WSG Bydgoszcz).
W 2008 – wraz z Markiem Nowocieniem i Ewą Stańską – wziął udział w indiańskim Najdłuższym Marszu 2 (The Longest Walk 2) w USA prowadzącym z Alcatraz (Kalifornia) do Waszyngtonu DC i zorganizowanym przez tubylczego działacza Dennisa Banksa
Piątek | 20 listopada 2026 | g. 18:00 | Sala Empiria, I piętro | „La Salle i Indianie. Francuska ekspansja kolonialna w Luizjanie” – wykład dr. Adama Piekarskiego
______________________________________________________

Drugi dzień (sobota, 21 listopada) naszego niezwykłego weekendu TUBYLCZA AMERYKA W MUZEUM KULTUR ŚWIATA zaczniemy od wędrówki po amerykańskim Południowym Zachodzie.
Kto z nas nie słyszał o monumentalnych skalnych, dzis już zapomnianych miastach, tajemniczych petroglifach lub malowidłach ukrytych w trudno dostępnych kanionach?
Wiele z nas ekscytuje się śladami dawnych społeczności indiańskich w krajobrazie Południowego Zachodu USA, który kryje niezwykłe dziedzictwo cywilizacji rozwijających się na długo przed przybyciem Europejczyków do Ameryki.
Kim byli dawni mieszkańcy tych ziem? Jak budowali swoje osady, organizowali życie społeczne i kształtowali relacje z otaczającą przyrodą? Co przedstawiały pozostawione przez nich malowidła i ryty naskalne? Jakie znaczenie miały dla nich krajobraz, miejsca święte i duchowość? I wreszcie – co wydarzyło się w XIII wieku, kiedy mieszkańcy kultury Pueblo opuścili swoje osady w regionie Mesa Verde?
To wszystko na spotkaniu z prof. Radosławem Palonką, kiedy poznamy fascynujące odkrycia archeologiczne i część współczesnej rzeczywistości życia społeczności tubylczych mieszkających tam do dziś.
Musimy bowiem pamiętać, że dziedzictwo dawnych mieszkańców tego regionu nie należy bowiem wyłącznie do przeszłości – pozostaje istotną częścią tożsamości współczesnych narodów Pueblo i innych społeczności tubylczych.
Sobota | 21 listopada 2026 | g. 11:00 | Sala Empiria, I piętro | „Dawne kultury, żywe dziedzictwo. Sztuka i archeologia kultur indiańskich prekolumbijskiego Południowego Zachodu USA” – prelekcja prof. Radosława Palonki