Cezary Cieślak, znany polski analityk literatury indiańskiej, corocznie publikuje listę nowości czytelniczych dotyczących tubylczej Ameryki, które ukazały się między zlotami.
Zaprosiliśmy go do współpracy z naszym portalem – nie tylko do publikacji list nowości, ale również pisania recenzji i opinii dotyczącej tej literatury. Oto pierwsza lista.
redakcja
Lista nowości od XLIX (2025 r.) do L Zlotu PRPI (2026 r.)
Tubylcy na pierwszym planie:
- 50 dzikich gęsi. Pół wieku wspólnej drogi Polskiego Ruchu Przyjaciół Indian. Jubileuszowy album fotograficzny. 2026.
- Alboth, Anna. Talahongva, Patty. 2026. Szkoła pamięta, w: „Miesięcznik Znak.”
- Bourke, John G. 2026. Kampania apacka w Sierra Madre. Relacja z wyprawy pościgowej za wrogimi Apaczami Chiricahua wiosną 1883 roku.
- Carvajal, Gaspar de. 2025. Amazonka. Wyprawa Francisca de Orellany.
- Connelley, William, Elsey. 2025. Folklor Wyandotów.
- Cooper, James, Fenimore. 2025. Ostatni Mohikanin.
- Cuadros, Alex, Gdy sprzedaliśmy Oko Boga. Diamenty i śmierć w Amazonii.
- Cyganiewicz, Paweł. 2025. USA. Pueblo – ludzie z gliny i deszczu. „Kontynenty”.
- Dżurak Ewa, Piekarski Adam (red.), 2025. Nowe odkrywanie tubylczej Ameryki. Referaty Seminarium Antropologicznego:
- Beheler John/Mahed Wayanka, Power and Place: Being Dakota in America.
- Dżurak Ewa, Opowiadaczka z Puebla Laguna: o książce Leslie Marmon Silko.
- Kozłowski Marcin Jacek, Lekil kuxlejal: między mirażami a konstruowaniem „dobrego życia” w Chiapas.
- Palonka Radosław, Ciomek Katarzyna, Schaafsma Polly, Sztuka naskalna prekolumbijskiej kultury Pueblo w zespole osadniczym Castle Rock Pueblo, Canyons of the Ancients National Monument, Kolorado (USA).
- Piekarski Adam, Indianie pomiędzy dwoma światami. Refleksje z wystaw muzealnych w Stanach Zjednoczonych i Europie.
- Posern–Zieliński Aleksander, Znaczenie współczesnych elit tubylczych w procesie etnicznej emancypacji i kulturowej dekolonizacji. Refleksje z andyjskiej Ameryki Południowej.
- Sprenger Mirosław, Indygenizacja historii w czasach postkolonialnych. Na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.
- Polskie nazewnictwo ludów tubylczych Ameryki Północnej.
- Grinnell, George, Bird. 2025. Paunisi. Bohaterowie i legendy.
- Howard, James H. (red.). 2026. Biały Byk. Lakocki wojownik, który zabił Custera. Jego zimowa kronika i piktograficzna opowieść.
- Kachlak, Dariusz Robert. 2026. Polski Ruch Przyjaciół Indian. Rzecz o ludziach z pasją.
- Kaganiec-Kamieńska, Anna. Bartosz Dondelewski. Ewa Stala (red). 2026. Między polityką a językiem. Polityki językowe w świecie hiszpańsko- i portugalskojęzycznym:
- Jodłowska, Elżbieta. Polityka językowa Peru z perspektywy działalności liderów lokalnych na przykładzie Regionalnej Akademii Języka Quechua w Ancash (Academia Regional de Quechua de Ancash).
- Krysińska-Kałużna, Magdalena. Jacórzyński, Witold. Polityka językowa Meksyku z perspektywy edukacji dwujęzycznej w dolinie Mezquital w Hidalgo.
- Medina, Mónica Marisel. Stala, Ewa. Polityki językowo-edukacyjne w północno-wschodniej Argentynie (NEA): sytuacja w prowincjach Chaco i Corrientes.
- Wojtylak, Katarzyna I. Polityki językowe i rewitalizacja języków rdzennych w Amazonii kolumbijskiej.
- Kimmerer, Robin Wall. 2026. Dary Ziemi. Czego przyroda uczy nas o wzajemności..
- Krueger, William Kent. 2025. Nasza czuła ziemia.
- Mączkowski, Krzysztof. Nowocień, Marek. 2025. Amerykańska polityka po indiańsku, w: ”Miesięcznik Dzikie Życie.”
- Sudak, Aleksander. 2026. Kiowowie. Pierwsi Wśród Plemion.
- Sweeney, Edwin R. 2026. Merejildo Grijalva i Apacze. Od indiańskiego jeńca do wojskowego zwiadowcy.
- Szczerbińska, Adelina. 2025. Duchy Kachina. „Kontynenty”.
- Świerk, Kacper. 2025. Szamanizm Indian Matsigenka z peruwiańskiej Amazonii. Ilustracja wybranych aspektów szamanizmu pewnego ludu tubylczego, w: „Etnografia. Praktyki, teorie, doświadczenia”.
- Townsed, Camilla. 2025. Piąte Słońce. Nowa historia Azteków.
- Wojtczak, Jarosław. 2026. Wojna Czerwonej Chmury 1866-1868.
- Wieter, Andriej. 2026. Sny o Szalonym Koniu.
- Żerkowski. Michał. 2025. Hallowellowska antropologia kultury odżibuejskiej wobec kategorii żywotności w anishinaabemowin, w: „Prace Etnograficzne”.
- Źrałka Jarosław. 2026. Majowie, na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej.
Tubylcy na drugim planie lub rozdziały im poświęcone:
- Gawrycki, Marcin Florian. 2025. Historia Ekwadoru.
- Gawrycki, Marcin Florian. 2025. Historia Minas Gerais.
- Gawrycki, Marcin Florian. 2025. Historia Panamy.
- Gawrycki, Marcin Florian. 2025. Historia Potosí.
- Gawrycki, Marcin, Florian. 2025. Historia hiszpańskiego Pacyfiku. T.1. Ameryka i epoka odkryć.
- Hanson, Victor Davis. 2026. Koniec wszystkiego. Jak wojna prowadzi do zniszczenia.
- Harris, Malcolm. 2026. Palo Alto. Historia Kalifornii, mit Doliny Krzemowej i technokapitalizmu.
- Jacobsen, Rowan. 2026. Dzikie kakao. Wyprawa do źródeł czekolady.
- Łukaszewicz, Michał. 2026. Międzyświaty. Z nurtem rzek przez bezludzia Kanady.
- Stuła Bartosz, 2025. Narracje historyczne w komiksach amerykańskich i latynoamerykańskich XX i XXI wieku.
- Szkatuła, Michał. 2025. Kurp w Paragwaju. Ojciec Jan Krajza, werbista u Indian Ava Guarani. Misja trwa.
- Rastaszański, Michał. 2026. Queenston Heights 1812.
- Tondos, Paulina. 2026. Grenlandia. Ulotny duch Północy.
- White, Edward G. 2026. Historia prawa amerykańskiego. Krótkie wprowadzenie.
Tubylcy wspominani incydentalnie:
- Boyle, Rebecca. 2025. Księżyc. Jak zmienił naszą planetę, przewodził ewolucji i stworzył nas takimi, jakimi jesteśmy.
- Cabezas, Manuel Garcia. 2026. Alaska, la dernière frontière de ĽEmpire Espagnol, w: Ciesielski Tomasz, Sawicki Mariusz (red.), 2026: Defence of Borders in Military History/Défense des frontières dans l’histoire militaire.
- Chernow Ron. 2026. Człowiek, który wymyślił Amerykę. George Washington i narodziny nowego świata.
- Davidson, James West. 2025: Krótka historia USA.
- Hołdys, Andrzej. 2026. Przygody nazw geograficznych, w: „Wiedza i życie.”
- Kempiński, Tomasz. 2025. Arkady Fiedler. Czarodziej pióra.
- Kamen, Henry. 2025. Inkwizycja hiszpańska.
- Kucharczyk, Grzegorz. 2025. Histeria i pogarda. Antypolonizm w Republice Weimarskiej.
- Kurpianowicz, Dominika. 2025. Argentyna. Kraj, który śni wielkie sny. Oblicza świata.
- Lada, Wojciech. 2026. Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej.
- Linebaugh, Peter. Rediker, Marcus. 2025. Wielogłowa hydra. Żeglarze, niewolnicy, pospólstwo i ukryta historia rewolucyjnego Atlantyku.
- Niemcewicz, Julian Ursyn. 2025. Pamiętniki z lat 1804-1807.
- Olender Piotr, 2026: Działania floty podczas wojny paragwajskiej 1864–1870.
- Roncagliolo, Santiago. 2025. Czwarty miecz. Historia Abimaela Guzmána i Świetlistego Szlaku.
- Rokiciński, Krzysztof. 2025. Historia walk na rzekach. Tom. 1. Od początków do 1914 roku.
- Roszkowski Wojciech, 2026. Siła i wolność. 250 lat Stanów Zjednoczonych Ameryki.
- Suchacki, Marcin. 2026. Od Teziutlánu do Ciudad de México (1865-1867). Austriackie oddziały ochotnicze w Meksyku.
- Wojtczak Jarosław, 2026. Król flibustierów. Walker – niespokojny duch Ameryki.
Komiks:
- Blengino Luca, Goy David (scenariusz), Giner-Belmonte Antione (rysunki), Ameur Farid (konsultacje historyczne), 2026: Prawdziwa historia Dzikiego Zachodu. Little Big Horn/Corteggiani Francois (scenariusz), Andrade Gabriel (rysunki), Ameur Farid (konsultacje historyczne), Prawdziwa historia Dzikiego Zachodu – Wódz Józef, tłum. z franc. Jacek Bartecki.
Beletrystyka:
- Aimard, Gustave. 2025: Szczere Serce. Tom I z cyklu „Traperzy z Arkansasu”.
- Aimard, Gustave. 2025. Przygraniczni grabieżcy. Tom II z cyklu „Traperzy z Arkansasu”.
- Aimard, Gustave. 2025. Biały łowca skalpów. Tom IV z cyklu „Traperzy z Arkansasu”.
- Banita A. M., 2026: Popas nad Missouri, Dom Banity, Puszczykowo.
- Cardozo, Nat 2025. Rdzenne.
- Erdrich Louise, 2026: Okrągły dom, tłum. ang. Agnieszka Walulik, ArtRage, Warszawa.
- Hyjek, Marek. 2025. Śpiewający Bizon pod wawelskim wzgórzem. Wielichowo: TIPI.
- May Karol, 2025: Tajemne posłannictwo. Część III. Zwycięstwo mścicieli.
- May Karol, 2025: Zakończenie. Część III. Zwycięstwo mścicieli.
- Mcmurtry Larry. 2025. Księżyc Komanczów.
- Mikołajczyk, Kornel. 2025. Indiańskie lato. To nie jest kraj dla dzikich ludzi.
- Pelczar, Jacek. 2025. Ta przeklęta Ameryka.
- Williams John Edward, 2026. Butcher’s Crossing.
- Wollny Mariusz. 2025. Krew Inków. Rzecz o awanturnikach końca XVIII wieku. III wydanie.
Artykuły on-line
- Hlebowicz Bartosz:
- a )Najważniejsze święto Ameryki jest oparte na wyssanej z palca historii. GW.
- b) Trump kończy długi spór o drogę w rezerwacie przyrody na Alasce. GW.
- c) Trump i Indianie. Jak prezydent USA traktuje tubylczych Amerykanów. TP.
- d) Indianie zakazują ICE wstępu do rezerwatów. „Nikt nie jest nielegalny na skradzionej ziemi”. GW.
- Górecki Daniel. Na co chorowali ludzie 1300 lat temu? Naukowcy właśnie to odkryli. Geekweek.
- Guzowska Paulina. Aktor z filmu „Tańczący z wilkami” skazany na dożywocie. W tle wykorzystywanie nieletnich. Onet
- Kulczycka Agata. „Będą po nim płakać Indianie”. Kacper Świerk nie pasował do polskiej nauki, należał do Amazonii. GW.
- Makowiecki, Lech. 15 listopada 1916 r. zmarł Henryk Sienkiewicz. „OGNIEM I KOLTEM”, czyli Sienkiewicz na Dzikim Zachodzie. Wpolityce.
- Romanowski, Przemysław. 60 mln widzów w polskich kinach. „Avatar” nie ma szans, by go przebić. WP.
- Stasiński, Maciej. Jeśli Hiszpanie mają przepraszać Meksyk za konkwistę, to Włosi powinni się kajać za podboje starożytnego Rzymu. GW.
- Mączkowski Krzysztof. Mniej znana twarz Costnera. Fabuła „Yellowstone” nie jest przypadkiem. Onet
- Zatyka Marcin. Rośnie populacja rdzennej ludności w Brazylii. Wybiera życie w mieście. PAP.
opr. Cezary Cieślak