Zapraszamy na drugą część nadzwyczajnej VII edycji Festiwalu Made in Native America.
W tym roku trwa on od września i na festiwalowych wydarzeniach spotykamy się w Poznaniu, Chodzieży i Kórniku – we wrześniu, listopadzie i grudniu.
Czas na część II, w listopadzie i grudniu:
20 listopada 2025 | godz. 12.00 | Debata Młodych MiNA | „Rzeka Czerwona” | Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury | ul. Prusa 3 | Poznań
25 listopada 2025 | 9.30 – 11.00 | „Od teorii do doświadczenia. Refleksje z badań nad współczesną muzyką Diné (Navajo)” | Jagna Cyganik | antropolożka kulturowa, absolwentka Instytutu Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu | UAM | Collegium Historicum UAM | ul. Uniwersytetu Poznańskiego 7 | Poznań | sala im. J. Burszty | wstęp wolny
3 grudnia 2025 | godz. 18.00 | „Czytamy tubylczą poezję” | spotkanie poetyckie z udziałem Aleksandry Góreckiej | Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury | ul. Prusa 3 | Poznań
18-20 grudnia 2025 | Promocja numeru 9 Magazynu Wyspa Żółwia | Centrum Kultury i Biblioteka w Suchym Lesie, restauracja Drevny Kocur w Poznaniu i na naszym portalu.
Każde wydarzenie będzie szeroko opisywane również w oddzielnych wydarzeniach na Facebooku i w ty miejscu – śledźcie nasze nowości!
Projekt w drugiej części realizujemy razem z Wojewódzką Biblioteką Publiczną i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu, Instytutem Antropologii i Etnologii UAM, Fundacją Zakłady Kórnickie, Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli w Poznaniu i Wydawnictwem ArtRage.
Projekt zyskał dofinansowanie Samorządu Województwa Wielkopolskiego, Urzędu Miasta Poznania oraz Fundacji Zakłady Kórnickie! #samorządwojewództwawielkopolskiego #samorządwielkopolski #umww #urządmarszałkowskiwojewództwawielkopolskiego #urządmiastapoznania #poznańwspiera #ump #fundacjazakładykórnickie
Gdzie mamy szansę się spotkać? (najstarsze wydarzenia na dole):
18-20 grudnia 2025 | Promocja numeru 9 Magazynu Wyspa Żółwia | Centrum Kultury i Biblioteka w Suchym Lesie, restauracja Drevny Kocur [wejście tylko z zaproszeniami] oraz na platformie Zoom i na portalu amerykaindianska.pl
18.12.2025 | godz. 19:15 | Centrum Kultury i Biblioteka w Suchym Lesie | Spotkanie: Krótka opowieść o tubylczej Kanadzie
19.12.2025 | godz. 20:00 | Drevny Kocur | Spotkanie: Czy Kanada nadal pachnie żywicą? [wejście wyłącznie z zaproszeniami]
20.12.2025 | godz. 21.00 | Spotkanie online na platformie Zoom i inauguracja Magazynu Wyspa Żółwia na portalu amerykaindianska.pl
Link do spotkania na platformie Zoom w sobotę 20 grudnia 2025: https://zoom.us/j/91944557602?pwd=scZgCOAJoDNPB6aUQe0IsLdAk19aZP.1 (Identyfikator spotkania: 919 4455 7602, kod dostępu: 335855).
***
****
Autorami tego numeru są:
Dennis Shorty – muzyk, artysta rzeźbiarz i strażnik wiedzy tradycyjnych opowieści ludu Kaska, przekazywanych ustnie z pokolenia na pokolenie.
Dennis Shorty, pochodzący z ludu Kaska, większość swojego życia spędził w pobliżu Ross River w Jukonie. Bakcyla rzeźbiarskiego złapał obserwując swojego dziadka i ojca rzeźbiących tradycyjne narzędzia i zabawki.
Tworzenie sztuki jest dla niego duchową ścieżką i sposobem komunikowania się z przodkami. Po trudnym okresie spędzonym w szkołach z internatem w latach 60. i 70., kiedy to rząd kanadyjski próbował zasymilować tubylczych mieszkańców z białą większością i zniszczyć ich kulturę, Dennis podjął się ważnej misji przywrócenia swojego dziedzictwa kulturowego.
Ja sam o sobie pisze, „jego misją życiową, wspieraną obecnie przez jego żonę Jenny, jest przybliżenie bogatej sztuki ludowej, tradycyjnej muzyki, języka Kaska i potraw jego przodków szerszej publiczności”.
Para wraz ze swoją działalnością nadal mieszka w społeczności Ross River w Jukonie: „W ramach odkrywania na nowo swojego dziedzictwa Kaska, Dennis i Jenny zbierają rodzime rośliny i zioła z buszu oraz pozyskują tradycyjne mięso, takie jak łoś, od rdzennych myśliwych, a następnie przygotowują z nich różnorodne pyszne posiłki dla gości zatrzymujących się w ich pensjonacie”.
Waldemar Kuligowski jest antropologiem kulturowym, badaczem, wykładowcą i publicystą. Profesor zwyczajny, kierownik Zakładu Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu, jest obecnie p.o. dyrektora Instytut Antropologii i Etnologii UAM w Poznaniu.
Jest profesorem wizytującym na UG w Gdańsku i MU w Brnie. Prowadził badania terenowe w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Prace naukowe wydawał po angielsku, czesku, litewsku, rosyjsku, serbsku, słowacku i węgiersku.
Nagrodzony medalem Komisji Edukacji Narodowej i „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Juror nagrody ZPAV „Fryderyk”, członek Stowarzyszenia Autorów ZAiKS, dyrektor programowy Festiwal Culture4Climate :: Kultura dla Klimatu i współpracownik projektu Made in Native America.
Eva Gauld pisze o sobie tak: W zamierzchłych czasach, pewna pani pożyczyła swej siedmioletniej sąsiadce książkę pt. Winnetou. I tak to się zaczęło. Dziewczynka zamiast lalkami zaczęła bawić się łukiem i strzałami, budować tipi z koców wyniesionych cichcem z domu i wdrapywać zwinnie na drzewa.
Po kilku latach, po przeczytaniu dostępnych wówczas lektur o podobnej tematyce, między innymi cyklu powieści o Tomku Wilmowskim, trylogii o Złocie Gór Czarnych, po zauroczeniu Sat-Okh’iem w teleranku i w Ziemi Słonych Skał, a także po Kanadzie Pachnącej Żywicą, dziewczynka zdecydowała, że będzie kiedyś studiować etnografię. I tak też się stało, choć dostać się w owych czasach na ten kierunek, nie było łatwo. Szczytne plany i marzenia, w tym także obronę pracy magisterskiej, pokrzyżowały jednak nieprzewidziane okoliczności polityczno-społeczne w kraju oraz sytuacja rodzinna. Wydawałoby się, że szara codzienność PRL-u zwyciężyła.
Życie pisze jednak czasem zaskakujące scenariusze. Otóż, ta niegdyś zafascynowana Indianami mała dziewczynka, zamieszkała, już jako dorosła kobieta, właśnie w Kanadzie, u podnóża Gór Skalistych. Było to prawie czterdzieści lat temu. Tutaj, w kraju, który tak ją niegdyś zaciekawił, poczęła weryfikować swoje wyobrażenia z rzeczywistością. Szybki rozwój technologii komputerowej, w tym powstanie światowej sieci internetowej, przyczyniły się do poszerzenia kręgu jej zainteresowań o technologię informatyczną. I tylko kwestią czasu było przekwalifikowanie się, a następnie praca zawodowa po linii nowo nabytych umiejętności. Jednak dawne pasje nie poszły w zapomnienie. Internet znacznie ułatwił pogłębianie wiedzy, docieranie do angielskojęzycznych źródeł historycznych oraz współczesnych opracowań traktujących o społecznościach autochtonicznych Kanady i USA, a także ułatwił kontakt z krajem ojczystym.
Z kolei miejscowe kontakty zawodowe i prywatne z przedstawicielami Pierwszych Narodów stały się codziennością, między innymi za sprawą zatrudnienia przez czas jakiś w biznesie fotograficznym współpracującym ze szkołami w okolicznych rezerwatach, a także z organizatorami corocznych, licznych kanadyjskich i amerykańskich pow-wow i indiańskich rodeo. Na początku lat 2000. kilkuletnia współpraca z polskim czasopismem Tawacin zaowocowała artykułami, tłumaczeniami i reportażami mającymi na celu przybliżenie polskiemu czytelnikowi współczesnych zagadnień związanych z Pierwszymi Narodami Kanady.
W 2012 periodyk UJ Indigena wydał, pod panieńskim nazwiskiem autorki, napisaną kilka lat wcześniej Polemikę analizującą funkcjonowanie i konsekwencje edukacji w szkołach rezydencjalnych Kanady. Tragiczne, destrukcyjne i nieodwracalne skutki wieloletniej polityki kolonialnej i asymilacyjnej, znane do tej pory jedynie z lektur i codziennej introspekcji, ponad dwadzieścia lat temu nabrały zupełnie innego wymiaru i znaczenia, a to z racji związania się partnerem o mohawskich korzeniach i z oficjalnym statusem indiańskim.
Dotychczasowe podróże po kontynencie, między innymi do miejsca spoczynku Siedzącego Byka, do Pomnika Szalonego Konia, do rezerwatu Pineridge, do miejsca bitwy koło Little Big Horn, do Północno-Zachodniej Kolumbii Brytyjskiej i obszarów zamieszkałych przez Pierwsze Narody Wybrzeża Pacyfiku, czy wreszcie do Ontario, skąd pochodzą i gdzie spoczywają na terytorium Mohawków, w Wáhta, niektórzy przodkowie męża, były niezapomnianymi i bardzo emocjonalnymi doświadczeniami.
Ewa Stańska ukończyła filologię angielską i nauki polityczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, przez ponad 30 lat związana z Uniwersytetem Medycznym. Specjalizuje się w segmencie English For Special Purposes (ESP) w zakresie medycyny i stomatologii. Od ponad 40. lat związana z Polskim Ruchem i Stowarzyszeniem Przyjaciół Indian, gdzie angażuje się w tłumaczenia lub analizę tłumaczeniową tekstów dotyczących tubylczych mniejszości Ameryki Północnej. Współpracowała z czasopismem „TIPI Publishers / „Tawacin” Quarterly 1985-2010”, a obecnie z „Wyspą Żółwia”. Przewodniczka kąpieli leśnych.
Marek Nowocien to ekonomista, wieloletni uczestnik Polskiego Ruchu Przyjaciół Indian, współzałożyciel TIPI Publishers / „Tawacin” Quarterly 1985-2010, współtwórca indianistycznych portali internetowych, współautor i redaktor magazynu „Wyspa Żółwia”, tłumacz anglojęzycznych biografii (Czarny Łoś mówi, Piękna-tarcza), indiańskiej poezji i licznych tekstów o współczesnych tubylcach Ameryki Północnej, wędrowiec i popularyzator wiedzy o ludach tubylczych i przewodniczący Rady Programowej Bieg Na Rzecz Ziemi :: Run For The Earth.
Dr hab. Marcin Gabryś jest adiunktem w Katedrze Studiów Kanadyjskich Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie (Instytut Studiów Amerykańskich i Polonijnych). Jego badania dotyczą polityki Kanady, ze szczególnym uwzględnieniem ustroju państwa, polityki zagranicznej oraz zagadnień arktycznych i Północy.
Jest autorem artykułów naukowych, monografii oraz książek pod redakcją; opublikował m.in. „Na drodze do samodzielności. Ewolucja instytucji samorządu Inuitów w kanadyjskiej Arktyce” (2022). Prowadził badania i wykładał w Kanadzie, m.in. na University of Ottawa oraz Carleton University. Regularnie komentuje sprawy kanadyjskie w mediach — występował w radiu i podcastach (m.in. TOK FM, „Raport o Stanie Świata”), a także w prasie i telewizji.
Często jest gościem popularnego programu „Off Czarek”, gdzie bardzo przystępnie tłumaczy zawiłe i ciekawe sprawy Kanady.
Krzysztof Mączkowski, analityk ochrony środowiska, antropolog kulturowy, edukator środowiskowy i kulturowy. Zawodowo związanyc z Uniwersytetem WSB Merito w Poznaniu: koordynator ds. Społecznej Odpowiedzialności Uczelni i wykładowca. Konsultant Metropolii Poznań w obszarze adaptacji do zmian klimatu.
Indianista od lat 80. XX wieku. Inicjator i dyrektor Biegu Na Rzecz Ziemi. Założyciel i koordynator projektu Made in Native America (festiwalu i programu edukacyjnego) popularyzującego kultury tubylcze i konteksty środowiskowo-kulturowe, redaktor naczelny Magazynu Wyspa Żółwia i portalu amerykaindianska.pl. Współzałożyciel i dyrektor Festiwalu Culture4Climate.
Zainteresowania: adaptacja do zmian klimatu, ochrona zasobów wodnych, zarządzanie środowiskiem, ekologia miast, ochrona bioróżnorodności, duchowe i kulturowe inspiracje dla postaw proekologicznych, kultury tubylcze Ameryki Północnej, filozofia wody wśród wspólnot indiańskich Ameryki Północnej, partnerstwa lokalne na rzecz wody.
3 grudnia 2025 | 18:00 | Czytamy poezję tubylczą” | spotkanie poetyckie z udziałem Aleksandry Góreckiej | Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury
Zapraszamy na wyjątkowe spotkanie z poezją tubylczych Amerykanów. Będziemy czytać poezje Joe Harjo, Natalie Diaz, Johna Trudella i innych indiańskich poetów i pisarzy.
Gościem specjalnym będzie Aleksandra Górecka, poetka, absolwentka filologii polskiej i matematyki na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autorka tomu poetyckiego „Reguła trzech” (Biuro Literackie, 2024), nominowana do Nagrody Literackiej im. Wiesława Kazaneckiego (2025). Założycielka i redaktorka naczelna czasopisma POZa Linią. Pracuje w Muzeum Matematyki MuMa, realizowanego przez Fundacja Zakłady Kórnickie
Towarzyszyć jej będzie Krzysztof Mączkowski, dyrektor Festiwalu i projektu Made in Native America, Biegu Na Rzecz Ziemi i Festiwalu Culture4Climate. Jest popularyzatorem tematyki kultur tubylczych Ameryki Północnej, publicystą, wydawcą i redaktorem naczelnym Magazynu Wyspa Żółwia i portalu amerykaindianska.pl. Jest analitykiem ochrony środowiska i antropologiem kulturowym, edukatorem środowiskowym i kulturowym, badaczem relacji natura-kultura.
****
25 listopada 2025 | 9:30 | Wykład „Od teorii do doświadczenia. Refleksje z badań nad współczesną muzyką Diné (Navajo)” | Instytut Antropologii i Etnologii UAM
Na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Collegium Historicum UAM | ul. Uniwersytetu Poznańskiego 7 | Poznań | sala im. J. Burszty | wstęp wolny) odbędzie się wykład pt. „Od teorii do doświadczenia. Refleksje z badań nad współczesną muzyką Diné (Navajo)”.Autorką jest Jagna Cyganik, antropolożka kulturowa, absolwentka Instytutu Antropologii i Etnologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Przez niemal dziesięć lat była związana z University of New Mexico (USA), gdzie uczestniczyła w programie doktorskim z antropologii kulturowej.
Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na sposobach artykulacji i negocjowania tożsamości rdzennych społeczności w Ameryce Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych praktyk muzycznych narodu Diné (Navajo) oraz rdzennych metodologii badawczych.
Obecnie pracuje jako lektorka i tłumaczka języka angielskiego oraz realizuje niezależne projekty badawcze i edukacyjne.
Przez niemal dziesięć lat była związana z University of New Mexico (USA), gdzie uczestniczyła w programie doktorskim z antropologii kulturowej.
Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na sposobach artykulacji i negocjowania tożsamości rdzennych społeczności w Ameryce Północnej, ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych praktyk muzycznych narodu Diné (Navajo) oraz rdzennych metodologii badawczych.
Obecnie pracuje jako lektorka i tłumaczka języka angielskiego oraz realizuje niezależne projekty badawcze i edukacyjne.
****
20 listopada 2025 | Debata Młodych Made in Native America | relacja WBPiCAK:
Rewelacyjna Debata Młodych o „Rzece Czerwonej” — emocje, spory i zaskoczenia. Druga część 7. Festiwalu Made in Native America rozpoczęła się Debatą Młodych, która już od trzech lat odbywa się w przestrzeniach Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu. To wydarzenie, na które co roku czekamy z ogromną ciekawością — bo to właśnie młodzi czytelnicy potrafią czytać najśmielej, najostrzej i najczulej.
W tym roku uczestnicy zmierzyli się z Książką Roku 2025 Festiwalu Made in Native America – „Rzeką Czerwoną” Louise Erdrich, nieoczywistym tytułem, który jednocześnie zdobył Nagrodę Pulitzera i serca wielu czytelników.
Do rozmowy zasiedli uczennice i uczniowie:
Debatę poprowadził Krzysztof Mączkowski, dyrektor Festiwalu.
Dyskusja nad „Rzeką Czerwoną” była intensywna i pełna emocji. Młodzi skupili się przede wszystkim na: relacjach między bohaterami – zwłaszcza Hugo, Kismet i Gary’ego, ich młodzieńczej miłości, zagubieniu i braku asertywności; toksycznych wzorcach – lovebombingu, presji rówieśniczej i poszukiwaniu akceptacji; przedwczesnym dorastaniu i trudności w rozumieniu własnych emocji; wątku ekologicznej katastrofy i lęku młodzieży o przyszłość planety.
Młodzież udowodniła, że potrafi odważnie analizować literaturę, kwestionować wybory bohaterów i pytać o ich motywacje — a przy tym świetnie się bawić.
To była rewelacyjna, żywa i pełna pasji dyskusja, która idealnie otwiera drugą część 7. Festiwalu Made in Native America.
Bardzo dziękujemy uczestnikom debaty, nauczycielkom i prowadzącemu.
Partnerami wydarzenia byli:
Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu Wydawnictwo ArtRage****
Projekt zyskał wsparcie Samorządu Województwa Wielkopolskiego i Miasta Poznania.
